اصلاح نظام کارمزدی، ضرورت‌ها و چالش‌ها، عنوان برنامه لایو اینستاگرامی فابامدیا بود که با حضور مدیرعامل شرکت فن‌آوا کارت برگزار  شد. در این برنامه جایگاه شرکت‌های پرداخت الکترونیک، بانک‌ها و شاپرک در زمینه چرخه معیوب نظام کارمزدی در کشوری مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

 

به گزارش فابانیوز، علی سروری مدیرعامل شرکت فن‌آوا کارت در برنامه لایو اینستاگرامی مرکز فابا درباره چرایی و چیستی نظام کارمزد در کشور به سوالاتی پیرامون مشکلات و راهکارهایی نظام کارمزد کنونی شبکه پرداخت کشورپاسخ داد. بخش اول این برنامه را می توانید (اینجا) بخوانید.

متن کامل بخش دوم این برنامه را می‌توانید در ادامه بخوانید:

چرا گسترش شبکه پرداخت یک PSP باید به هر قیمتی انجام گیرد؟ چرا چندین و چند پوز در اختیار پذیرندگان قرار می‌گیرد؟ این موضوع از کجا نشات می‌گیرد؟ این اتفاقات به دلیل درهم‌ریختگی نظام کارمزد در کشور است. دو ذینفع اصلی، مشخصا پذیرنده‌ها و دارندگان کارت که ذینفعان غیرمالی این چرخه هستند هیچ هزینه‌ای بابت دریافت سرویس پرداخت نمی‌کنند و 2 ذینفع دیگر شامل بانک‌ها و PSPها که ذینفعان مالی این اکوسیستم هستند تمام این هزینه را پرداخت می‌کنند.

 

در تمام سیستم‌های پرداخت در دنیا، ذینفعان متناسب با نفعی که می‌برند هزینه پرداخت می‌کنند. در صورتی که در ایران این موضوع کاملا برعکس است. در ایران، 2 ذینفع بزرگ یعنی دارندگان کارت و پذیرندگان را کاملا از پرداخت هر گونه هزینه‌ای در این بخش بری کرده‌ایم. بانک‌ها را به این سمت برده‌ایم که همه هزینه‌ها را باید پرداخت کنند و به اکوسیستم نیز ارتباطی ندارد که این هزینه‌ها را از کجا قرار است تامین شوند. بانک نیز در مقابل سهل الوصول‌ترین بخش برای تامین این هزینه‌ها یعنی نظام رسوبی را انتخاب می‌کند، چرا که راحت‌ترین راه برای بانک همین موضوع است. از سوی دیگر به PSPها نیز عنوان می‌کنیم که برای گسترش کار خود و پیشی گرفتن از رقبای خود هرکاری که می‌توانید انجام دهید.

 

دورنمایی که برخی از ما PSPها نسبت به این صنعت داریم، دورنمای بلندمدتی نیست و برعکس کوتاه مدت است و به دنبال آن هستیم که در کوتاه مدت بیشترین سودآوری و سهم بازار را کسب کنیم. این موضوع باعث شده است که به موازات یکدیگر سرمایه‌گذاری های گسترده‌ای انجام دهیم، شاید در 5 سال گذشته این حجم از سرمایه‌گذاری توجیه داشت اما کافی است به عدد و رقم های امروز سرمایه‌گذاری نگاه کنید که بسیار بالا است و توجیه ندارد چرا که نقطه بازگشت سرمایه‌ای وجود ندارد. با همین نظام کارمزدی موجود یا باید سرمایه‌گذاری مشخصی انجام دهیم و اتفاقات بزرگی رقم بزنیم که در میان مدت سرمایه ما بازگشت داشته باشد و بتوانیم امنیت اقتصادی را برای سهام‌داران اصلی تامین کنیم و یا اینکه قوانین دیگری را وضع کنم و شرایط خاصی را حتی با کوچک کردن سفره خودم اعمال کنم که در این حالت نیز نقدهایی متوجه ما خواهد بود.

 

درباره راه‌کارها برای وضع موجود اتفاقی که می‌تواند بیفتد این است که در درجه نخست باید از سوی نهاد حاکمیتی اقداماتی صورت بگیرد. کاری که از سال 93 آغاز شد اما نیمه کاره رها ماند، از سر گرفته شود. اقدامی که بر اساس آن دو ذینفع اصلی اکوسیستم پرداختی کشور یعنی پذیرندگان و دارندگان کارت نسبتی از هزینه این اکوسیستم را پرداخت کنند. در گام نخست همه باید بر پرداخت کارمزد از سوی 4 ذینفع اصلی این اکوسیستم توافق کنند. که اتفاق بزرگی است. اما درباره اینکه به چه میزان باید پرداخت کنند یک موضوع کارشناسی است. در نهایت نقش بانک مرکزی و نهاد حاکمیتی شاپرک در اینجا بسیار پررنگ است و باید اقداماتی را در این زمینه انجام دهند.

 

شاپرک در این سال‌ها اقدامات خوبی را حداقل در مستند کردن شبکه پرداخت و چارچوب‌مند کردن آن هم در وجوه امنیتی و هم تسهیل تراکنش انجام داد. اما این انتظار می‌رود شاپرک در روابط حقوقی و مالی بین PSPها و کارفرمایان آنها نیز ورود داشته باشد و نظام پرداختی میان آنها را بررسی کند. علاوه بر آن تعاملات میان شرکت‌های PSP و پذیرندگان را با جزئیات بررسی کند و فرایند بازاریابی و فرایند ارائه سرویس را با جزئیات بررسی کند و مصادیقی که بر خلاف قوانین اتفاق می‌افتد را بررسی کند، اتفاقی که امروز در ماموریت شاپرک دیده نمی‌شود.

 

درباره طبقه‌بندی مبلغی تراکنش‌های زیر 25 هزار تومان که سال 94 انجام شد، یک سوال ساده می‌توان مطرح کرد. چه اتفاق افتاد که در آن زمان این طبقه‌بندی انجام شد. در واقع 3 طبقه‌بندی برای انجام خرید تعریف کردیم برای مبالغ کمتر از 5 هزار تومان، مبالغ بین 5 تا 25 هزار تومان و بیش از 25 هزار تومان. چه شد که این طبقه‌بندی اتفاق افتاد. کافی است میزان تراکنش‌هایی که در آن زمان اتفاق افتاده است را بررسی کنیم. این اعداد شامل این موارد است در سال 94 قریب به 26 درصد از تراکنش‌های ما زیر 5 هزار تومان بود. قریب به 45 درصد از تراکنش‌ها بین 5 هزار تا 25 هزار تومان بود و نزدیک به 21 درصد از تراکنش‌ها بیش از 25 هزار تومان بود.

 

امروز در سال 99 مجددا نگاهی داریم به ترکیب ارقام تراکنش‌ها در کشور. بیش از 26 درصد از تراکنش‌های ما همچنان زیر 5 هزارتومان است. حدود 39 درصد از تراکنش‌ها مابین 5 هزارتومان تا 25 هزار تومان است و 35 درصد از تراکنش‌ها نیز بیش از 25 هزارتومان است. به این معنا که در 5 سال گذشته، شاهد آن هستیم که طبقه زیر 5 هزار تومان فضای حدود 26 و 27 درصدی خود را حفظ کرده است. 16 درصد از تراکنش‌ها از طبقه 5 هزار تا 25 هزارتومان به طبقه بیش از 25 هزارتومان منتقل شده است.

 

اگر فرض ما بر این باشد که در سال 94 متناسب با هزینه‌هایی که شرکت‌های PSP داشته‌اند و عرف پرداختی که در آن زمان نظام پرداخت اجاره‌بهای دستگا‌ههای پوز از سوی بانک‌ها به PSPها انجام می‌شد و ترکیبی از اجاره‌بها و کارمزد عامل درآمدی PSPها بود. این تقسیم‌بندی و نسبت‌دهی مبلغ کارمزد به این طبقات حتما رابطه مشخصی با فاکتورهای هزینه‌ای شرکت‌های PSP داشته است.آیا اکنون پس از 5 سال زمان آن نرسیده است که در این طبقه بندی ها بازنگری کنیم و به طبع آن تغییراتی را ایجاد کنیم؟

 

از سوی دیگر، کیف پول آفلاین اثرات بسیار خوبی بر شبکه پرداخت ما دارد؛ اولا هزینه‌های زیرساخت آنلاین ما را که بیشترین درصد هزینه‌های ما را به خود تخصیص می‌دهد را به شدت کاهش می‌دهد. چرا که مردم برای شارژ کیف پول خود فقط یک بار از شبکه آنلاین استفاده می‌کنند.

 

دوم اینکه منابع اجرایی خارج از PSPها را به خوبی به کار می‌گیرد. در واقع شرکت‌هایی که بسیار چابک‌تر از PSPها هستند مانند فین‌تک‌ها و پرداخت‌یارها و یا نقش آفرینان دیگری که دست بازتری در ارائه خدمات افزوده روی کیف پول‌ها در این اکوسیستم دارند به راحتی می‌توانند وارد این عرصه شوند، کار را توسعه دهند و در نهایت اتفاقات خوبی برای مصرف کننده می‌افتد. هزینه تجهیز منابع در شبکه بانکی نیز به شدت کاهش پیدا می‌کند. چرا که پولی که وارد کیف پول می‌شود مشمول سود نمی‌شود و این پول برای مدت زمان بیشتری نزد شبکه بانکی باقی می‌ماند و اگر بانک‌ها بخواهند نظام رسوب محور خود را حفظ کنند اتفاقا این مدل بیشترین تطبیق را با این نظام دارد و به نفع شبکه بانکی کشور خواهد بود.

 

فن آوا کارت یک تفاوت عمده با دیگر PSPهای کشور دارد. یکی از این تفاوت‌ها این است که سهام‌دار عمده این شرکت اصلا بانکی نیست و تنها PSP هستیم که کمترین قرابت را با نظام بانکی داریم. میزان هزینه سرمایه‌گذاری در شرکت‌های PSP بین سال‌های 94 تا 99 قریب به 8 برابر افزایش پیدا کرده است. به همین دلیل شرکتی مانند فن آوا به دنبال آن نیست که برای توسعه شبکه پوز خود سرمایه‌گذاری مستقیمی انجام دهد. ما به دنبال آن هستیم که به این سمت حرکت کنیم که یک زیرساخت ساز خوب برای شرکت‌های پیشرو در این زمینه ایجاد کنیم و آنها را منتفع کنیم برای بهره برداری از پشت باجه ، که یک استراتژی هوشمند محسوب می‌شود و امیدواریم در این زمینه موفق باشیم.

 

کل شبکه بانکی و پرداخت کشور یک نظام ارزشمند برای همه مردم محسوب می‌شوند و اگر نقدی نیز در این زمینه وارد است در خصوص چارچوب‌ها است. در سال‌های گذشته توانسته‌ایم تجربیات ارزشمندی را هم در شبکه بانکی و هم در شبکه پرداخت به دست بیاریم و امروز روز استفاده از این تجربیات است. در زمینه مدیریت نظام‌های کارمزدی، قطعا همه امروز اذعان دارند که نقش آفرینان این سیستم حتی کسانی که کارهای غیرحرفه‌ای و غیراصولی انجام می‌دهند همه باید به سمت پرداخت کارمزد از سوی همه بازیگران اکوسیستم پرداختی حرکت کنند و امیدواریم نظام حاکمیتی کشور به شبکه پرداختی و بانکی کمک کنند.